Eve Dönüş: Sarıkamış 1915 Ya Da Eve Dönememenin Dayanılmaz Izdırabı

Sinan Doğrul, sinemamızda savaşı anlatmada seçtiği farklı yöntemle öne çıkan Eve Dönüş: Sarıkamış 1915'i yazdı....

Bakü’de Hariciye Nazırlığı Kalem Müdürü’nün eşi olan Gül Hanım, kızı Nihan ve onlara eşlik eden aynı zamanda eski bir Osmanlı subayı olan Hariciye Nazırlığı görevlisi Sâci Bey, ağır Sarıkamış yenilgisinin ardından kimsenin sahip çıkmadığı, otoritenin bulunmadığı Doğu Anadolu’dan geçerek evlerine dönmeye çalışan üç yolcudur. Gül Hanım, Nihan ve Saci Bey atlarının zor kış koşullarına dayanamaması yüzünden yarı yolda kalırlar. Yola yürüyerek devam etmek zorunda kalan bu grup yollarının üzerinde terk edilmiş bir köye sığınırlar, çoğu yıkılmış köy evlerinden birinde ağır yaralanmış bir Osmanlı subayı bulurlar.

2
Ardından düşman saldırısına uğramış başka bir köyden kaçmış Çoban Ali ve Zeynep’le karşılaşırlar. Daha sonra bu gruba savaştan sağ kurtulmayı başarmış Onbaşı Sami ve yüzü aldığı bir kurşun yarasıyla parçalandığı için sargılarla kaplı olan Er Mahmut da katılır. Bu küçük topluluğun ortak amacı bulundukları savaş bölgesinden çıkıp bir an önce daha güveli bir bölgeye ulaşabilmektir. Fakat civarda dolaşan düşman, dondurucu kış, açlık ve Saci Bey’in kendine olan güvensizliği bu çıkışı hep ertelemelerine neden olur. Ne ki bu erteleme grup içindeki gerilimi yaşadıkları açlığın, dondurucu soğuğun, hastalıkların da etkisiyle giderek yükseltir. Sonunda yola çıktıklarındaysa işler hiç de umdukları gibi gitmez.

Eve Dönüş: Sarıkamış 1915 bugüne kadar Türk sinemasında pek denenmeyen bir yöntem kullanıyor. Savaş, hikâyenin tam ortasında durmasına rağmen neredeyse hiç gösterilmiyor. Film bunun yerine savaşın ortasında kalmış bir grup mağdur insanın ondan korkuşu, kaçışı, etkilenişini anlatmaya gayret ediyor. Bunu yaparken de bilinen ama görülmeyen savaşın gösterilmeyişinin yarattığı gerilimi hikâyesindeki ana duygulardan biri haline getirmeye çalışıyor. Filmin hikâyesi için geliştirilen bu yaklaşım filmin kendisini dikkate değer bir noktaya taşıyor.

3

Bununla beraber film en başta gerilim yaratmaya oldukça uygun hikâyesini beklenilen seviyenin üzerine çekmeye çalışırken epey sıkıntı yaşıyor. Eninde sonunda insanın icat ettiği bir şey olan savaşın yine insanı nasıl insanlığından çıkardığının hikâyesi olan film, savaşın kendisini görsel bir anlatım malzemesi olarak kullanmaktan imtina etse de orada olduğu bilinen ama görünmeyen savaşın, kahramanların üzerinde şimdiki ve geçmiş zamanda yarattığı yıkımı anlatırken oldukça aksıyor. Sözgelimi ne eve dönmek için kızıyla yola çıkmış Gül Hanımın, ne başarısız bir askerlik geçmişi olan Sâci Bey’in, ne köylerinden kaçmak zorunda kalmış Çoban Ali ve Zeynep’in, ne de savaştan şimdilik sağ çıkmayı başarmış Onbaşı Sami ve Er Mahmut’un kişisel hikâyelerine neredeyse hiç değinilmiyor. Kahramanlarının kişisel hikâyelerine dair bu hissedilir eksiklik filmdeki gerilimi bir bilinmezlik alanı yaratarak beslemek adına yapılmış bilinçli bir tercih olabilir ama gerilim adına ana hikâyeyi besleyebilecek belki de onu çeşitleyip derinleştirebilecek bu yan hikâyelerin eksikliği filmdeki gerilimin gelişmesine çok da yardımcı olamıyor.1

Filmin sığınılan köyde geçen ve hikâyenin ana gövdesini oluşturan bölümü seyirciye filmin meselesine dair tam olarak ele gelir, dikkate değer anlatımlar sunamazken film içinde seyirci için hazırlanan sürprizler de beklenilen etkiyi ve vurgulayıcılığı yakalayamıyor. Örneğin köyde ağır yaralı olarak buldukları subayın akıbetinin, filmin gerilimi için bir zirve olması gerekirken bu akıbetin anlatımı beklenen vurgulayıcılığı sağlayamıyor. Bunun yanı sıra “İşte savaş bizi bu hale getirdi”yi temsil eden askerlerin ruh hallerindeki karmaşanın betimlemeleri oldukça zayıf kalıyor ve filmin atmosferini sürekli teğet geçiyor, filmdeki ana duyguyu bir türlü besleyemiyor. Hikâyesine oldukça farklı bir savaş filmi olmak iddiasıyla başlayan Eve Dönüş: Sarıkamış 1915’ten geriye hayatta kalmaya çalışan, çok üşüyen, buldukları her şeyi yemeye çalışan insanlardan başka bir şey kalmıyor.

Tüm bu eksikliklerine rağmen Eve Dönüş: Sarıkamış 1915 türk sinemasının üzerinde iyi çalışılmış, zekice tasarlanmış senaryolar ve başarılı film yönetmenliklerle iddialı savaş filmleri çekebileceğinin ipuçlarını da veriyor. Bu konuda şahsen benim hâlâ umudum var.

kategori:
izlenim

ilgili