Iron Man 3: Bir Süper Kahramandan Acı Gerçekler

Sinan Doğrul, Iron Man 3'ü altmetinlerine de dikkat çekerek değerlendirdi....

Bugün Hollywod sinemacılarının önemli bir kısmı artık süper kahramanları o bildik, tanıdık hikâye şablonlarıyla anlatmanın ne seyirciyi ne de eleştirmenleri tatmin etmediğinin farkında. Bu durum Iron Man’in son filminde de fazlasıyla gözetilmiş ve filmde Tony Stark da arızalı süper kahramanlar kervanına dâhil edilmiş. 5

Sinemanın kendini beğenmiş, ukala ama bir o kadar da zeki ve zengin adamı Tony Stark artık bütün zamanını icat ettiği Demir Adam’ı geliştirmeye adamıştır. Bu yüzden etrafındaki sosyal çevreden giderek uzaklaşmakta, kendisine en yakın insanlara bile zaman ayırmamaktadır. Tony Stark tıpkı bir kaplumbağanın kabuğuna çekilip orada yaşaması gibi demir adamın içine sığınmış ve tüm dünyasını bu korunaklı cihazın içine sıkıştırmıştır. Ancak bu tercihin de bazı bedelleri olacaktır. İçine kapanma halinin yan etkileri kendini bir süre sonra panik ataklarla göstermeye başlar.

Tony Stark kişisel buhranlarıyla uğraşadursun III. Dünyanın bağrından kopup gelmiş Mandarin adlı bir “terörist” yeryüzünün birçok yerinde Amerika’nın pek de hoşuna gitmeyen faaliyetler göstermekte, Amerika başkanını tehdit eden video mesajları yayınlamaktadır. Bununla birlikte Tony Stark’ın uzun zaman önce kısa bir ilişki yaşadığı genetik bilimci Maya Hansen, yine yıllar önce Tony Stark’ın da küçük bir dokunuşla katkı sağladığı, en kaba tanımla “genetiği kusursuzlaştırılmış organizma” projesinde epey ilerlemiştir. Ancak bu projenin geliştirilmesi için kendisine ortak edindiği son kişi olan Aldrich Killian pek de iyi niyetli biri değildir ve yakın zamanda ortalığı karıştırma adına ciddi planları vardır.1

Iron Man 3’ü düpedüz bir süper kahraman filmi olmaktan kurtaran yanı Tony Stark’ın temsil ettiği Amerikan toplumunu son dönem için bir muhasebeye davet eden ve filme oldukça başarılı bir şekilde yedirilmiş alt metni olduğunu söyleyebilir. Tabi filmin bu öz eleştiri meselesinde ne kadar samimi olduğu da tabiî ki tartışmaya oldukça açık. Çünkü ahlaki değer olarak kendisine “kâr”dan başka bir değer belirlemeyen ve kapitalizmin hayal gücü olan Hollywood bu türden günah çıkarmalara çok da yabancı değil.

Iron Man 3, sözünü ettiğim alt metinlerde kendi toplumsal düzenini, o toplumun sıkıntılı ruh halini ve toplumun bu ruh halinin neden her geçen gün biraz daha bozulduğunu vurgulamaya çalışıyor. Güce tapıcılığın bayraklaştığı, kutsandığı, en güçlü, en üstün olmanın erdem sayıldığı bir ülkede her defasında kutsanan o gücü bu anlayışın en iyi simgeleyen kurgu kahramanlarından biri olan Demir Adam üzerinden eleştiriliyor olması filmi benzerlerinden farklı bir yere koyuyor.4

Filmde Tony Stark, düşmanlarına en başta yeniliyor ki bu her ne kadar bildik bu durum olsa da bu yenilginin bilinen süper kahraman hikâyelerinden farkı filmin sonunda kahramanın tüm yaşadıkları için dikkate değer sonuçlar çıkarması oluyor. Iron man 3, o gösteriş, güç, şaşaa ve gürültü patırtının sergilendiği perdenin ardını biraz da olsa aralıyor ve tüm bu düzeni ve onun kusursuzmuş gibi gösterdiği algının kusurlarını açığa vuruyor.

Filmin hikâyesi için böyle bir algı geliştirmesinin nedenlerinden ilki yukarıda bahsettiğim kâr isteği olsa gerek. Hollywood, iyi ile kötünün kesin çizgilerle birbirinden ayrıldığı dört başı mamur, “üstün insan” mefhumunun altını kalın çizgilerle vurgulayan süper kahramanlar döneminin artık kapandığını çünkü dünya düzeninin ve Amerika’nın eskiden peşinen kabul edildiği gibi kusursuz bir yer olmadığını insanların daha çok hissettiğinin farkında. Eğer gişede başarı kazanmak istiyorsa seyirciye dünyada değişen hiçbir şey yok yokmuş gibi o eski bildik kusursuz Amerika algısını dayatmanın, seyircinin hikayeye olan ilgisini görece eksilteceğini biliyor ve bu yüzden daha dürüstmüş gibi görünen algılar üzerine kurmaya çalışıyor hikayelerini.2

Böylesine bir “karşı” hikaye anlatmasının ikinci nedeni ise kendi toplumu adına bir eleştiriyi dile getirmeye çalışması. Film kendi dışındaki herkesi potansiyel düşman olarak gören, (Sözgelimi son Oscar ödüllerinde En İyi Belgesel Oscarına aday olan 5 Broken Cameras’ın yönetmeni Emad Burnat ödül törenine katılmak için Amerika’ya gelmiş fakat sırf Filistinli olduğu için ülkeye alınmamış, uzun süre havaalanında bekletilmişti. Olay Amerikan Film Akademisinin konuya müdahalesiyle çözülmüşse de epey tepki toplamıştı) kendi zırhının içine sıkışmış, tıpkı Tony Stark gibi psikolojisi bozulmuş, zaman zaman panik ataklar yaşayan, hatta ufak ufak paranoyaya doğru ilerleyen bir toplum olma yolunda emin adımlarla ilerleyen ülkesinin son durumuna dair genel bir özet çıkarmaya gayret ediyor.

3

Üçüncü neden ise tüm bu günah çıkarma halini dünya seyircisi önünde de yaparak Amerikaya karşı epey ağırlaşmış olan sinema seyircisinin vicdanını hafifletmek ki filmin senaryosunu bu amaçla kotaran Drew Pearce ve Shane Black bu akıllıca hareketleriyle bir taşla bir düzine kuş vurmuş ve bu yılın en dikkate değer Hollywood seyirliklerinden birini ortaya çıkarmış oluyor. Bundan iyisi Şam’da kayısı. Ben “Şam” mı dedim?

kategori:
izlenim

ilgili

  • İki Film Birden: Aksiyon Peşinde Bir Akşam

    Gültekin Turgut, iki film birden kuşaklarına Olympus Has Fallen ve Iron Man 3 ile devam ediyor....
  • Shane Black’in Sıradaki Filmi Belli Oldu

    Hollywood'un en önemli senaristlerinden Shane Black "Iron Man 3"nin gişedeki ve eleştirmenler nezdindeki başarısından sonra kariyerini kurtarmış oldu....
  • Ben Kingsley’nin Projeleri

    Cannes Film Festivali’nin önemli olmasının bir nedeni Film Market bölümündeki senaryoların yapımcılara satılıp oyuncu kadrosunun hemen ayarlanabiliyor olmasıdır. Son zamanlarda bakiniz.com’daki film projeleriyle ilgili haberlerin artmasının nedeni de budur....
  • James Badge Dale Iron Man 3’de

    Shane Black Iron Man serisinin son filmi için sağlam bir kadro kuruyor. Daha önce de belirttiğimiz gibi filmin anti kahramanını Ben Kingsley üstlenebilir. Kingsley’in rolü Mandarin olabilirmiş, bu konu...