Moneyball: Kazanmanın Matematiği

Billy Beane Oakland beyzbol takımının genel müdürüdür. Genel müdür Beane oyuncuları takip etmekle görevlendirilmiş danışmanların kişisel görüşlerine dayanarak transferler yapmakla başarıyı getirecek takımı oluşturabileceğine inanmamaktadır. Ona göre gözlem yaparak...

Billy Beane Oakland beyzbol takımının genel müdürüdür. Genel müdür Beane oyuncuları takip etmekle görevlendirilmiş danışmanların kişisel görüşlerine dayanarak transferler yapmakla başarıyı getirecek takımı oluşturabileceğine inanmamaktadır. Ona göre gözlem yaparak takıma yapılacak oyuncu transferleri ile ilgili tavsiyede bulunan uzmanlar sadece boş konuşmaktadırlar. Billy Beaene kendisine kurulacak ideal takımın çok daha farklı bir metotla oluşturulabileceğini düşünmektedir. Üstelik bunu diğer beyzbol takımlarının harcadığı paradan çok daha azını harcayarak başaracağı görüşündedir. Bir transfer görüşmesi esnasında dikkatini çeken ve beyzboldan çok istatistik verilerle ilgilenen Peter Brand’le tanışır. Aradığı adamın Peter olduğunu düşünen Billy onu yanında çalışmaya ikna eder. Yaptıkları çalışmadan sonra kendileri için ideal takımı oluşturduklarına inansalar da etraflarındaki insanlar kurulan takımın “ideal” olduğuna pek ikna olmamışlardır.

Moneyball her ne kadar bir spor filmi olarak görünse de sahada olanlardan çok sahanın gerisinde yaşananlarla ilgileniyor. Moneyball Billy Beaene’in hayatından hareketle başarıya giden yolda her defasında idealleştirilen, takım olma, bağlılık, inanç, motivasyon gibi kavramları ya da duyguları bir spor takımı üzerinden anlatmıyor. Hatta biz bu filmde takımdaki oyuncuların adlarını dahi transfer görüşmeleri sırasında bu adlarla beraber telaffuz edilen para miktarlarıyla beraber duyuyoruz sadece. Moneyball bir takımı başarıya götüren şeyin az önce bahsettiğim, takıma dair öğeler değil de bunların dışında daha farklı bir yaklaşım olup olmayacağı üzerine düşünüyor ve bunu da gerçek bir olaydan hareketle anlatmaya çalışıyor. Bir başka deyişle bu film kazanmanın her zaman anlatılan ya da bilinen yollarının dışında başka bir yolu daha olabileceğinden bahsederken bu yolu da bir bakıma tartışmaya açıyor.

Üniversite bursu kazanmış bir gençken kendisine teklif edilen profesyonel beyzbol oyunculuğunu kabul eden ama beyzbolda hiçbir zaman kendisinden beklenilen başarıyı gösteremeyen Billy Beane’in öteden beri yıldızının barışmadığı bu oyun ile olan hesaplaşmasını da anlatıyor bir bakıma Moneyball. Fakat bu yüzleşmede Billiy Beane’in kullandığı, kalbinden çok aklı oluyor. Filmde Billy Beane soyunma odasına girip oyunculara savaştan önce askerlerine ajitasyon çeken komutan misali coşkulu, motivasyon dolu konuşmalar yapmıyor. Takıma aldığı oyuncuların kişilikleri, aileleri, hayalleri, beklentileri, ya da buna benzer yönleriyle ilgilenmiyor. Hatta Billy Beane kurduğu takımın maçlarını bile izlemiyor. (Bunda maçları izlemenin takımına uğursuzluk getirdiği inancı da var biraz.) Bir oyuncuyu takıma almanın ya da bir oyuncuyu takımdan çıkarmanın onun için çok da duygusal bir yön bulunmuyor. Billy Beane için bir beyzbol oyuncusu çoğu zaman istatistik grafikten ibaret.

Her ne kadar Billy ve yardımcısı Peter Brand’in kurduğu düşük maliyetli takım ilk başta beklenilen başarıyı gösteremese de üzerinde çalıştıkları oyuncu istatistikleri ve bazı küçük değişikliklerle takımları Amerikan Beyzbol Liginin yirmi maç üst üste galibiyet alan ilk beyzbol takımı oluyor.

Moneyball eskiden insanların tatil günlerini eğlenerek geçirmek için seyretmeye gittikleri beyzbol adlı bu sporun, üzerinden milyon dolarların kazanıldığı bir endüstriye dönüştüğünü anlatırken bu spor dalına dair geliştirilen düşünüş biçimlerinin de değiştiğini ve kazanmanın da bir matematiği olduğunu ya da olabileceğini kast ediyor.

Film boyunca bildiğini okumaktan bir an için geri durmayan Billy Beane ise seyircinin gözünde kazanma hırsı için harcamayacağı adam olmayan ruhsuz bir takım menajeri olmakla gençliğinde elde edemediği başarıyı menajerlikle elde etmeye çalışan ve bunu yaparken de son derece metodik, bilimsel yollar izleyen bir beyzbol aşığı olmak arasında gidip geliyor. Moneyball’un film boyunca göstermeye çalıştığı en önemli espri de bu oluyor sanırım. Başarıyı hiçbir zaman sporcu yeteneği ile elde edememiş bir adamın başarıyı kazanmak için izlediği bu yol spor ahlakına ne kadar uygundur, sorusunun cevabını vermek de seyirciye kalıyor. Ama verilecek cevap ne olursa olsun sadece beyzbol değil üzerinde büyük paraların döndüğü bütün sporlarda takımı bir şekilde başarıya götüren şeyin sadece inanç, bağlılık ve hırs olmadığının altı çizilirken Billy Beane de bu anlayışın Amerikan Beyzbol’undaki ilk uygulayıcısı olduğu gösterilerek bu tarihi –tabir ne kadar doğru olur bilmiyorum- “spor” adamı başlayacak bir tartışmanın da baş aktörü oluyor.

kategori:
izlenim

ilgili

  • Moneyball: Hayatı Tersten Okuyan Adam Billy Beane

    Dünya matematiksel bir denklemin “yoksul” formudur; hüznün, aşkın, öfkenin formsuzluğu gibi. Kalemin şefkatiyle bağlı olduğumuz birçok cümlenin içinden çıkan denklem bizi hayatta bedeli kesinleşmiş sonuçlara götürür ancak yine kaotik...
  • 2012 Bafta Ödülleri Aday Adayları Listesi

    Kesin aday listesinin 17 Ocak tarihinde açıklanacağı İngiliz Filmler Akademisi'nin verdiği Bafta Ödüllerinin ilk aday listesinin her kategorisinde 15 film bulunuyor....
  • Moneyball: Kazanma Sanatına Matematiksel Çözüm

    Kazanma Sanatı (Moneyball) itiraf etmeliyim ki diğer spor ile ilgili çekilmiş otobiyografik filmlerden ayrı tutulabilecek nadir güzel filmlerinden biri. Çünkü karşımızda yabancı bir kültürün ürünü olan bir sporun, hiçbir...
  • AFI Bu Yıl Hangi Yapımları Onurlandıracak?

    AFI, ABD’de sanatçıları destekleyen, onları daha iyi tanıtmayı amaçlayan, yönetmen ve sinema yıldızlarının deneyimlerini gençlere aktarmasını sağlayan bir kuruluştur. Enstitü özellikle istikrarlı başarıları ödüllendirir, hayat boyu başarı ödülleriyle sinemacıları...