Seyir Defteri: Tim Burton Filmleri

Usta yönetmenin filmleri ve unutulmaz sahneleri arasında bir yolculuğun seyir defteri...

Birçoğumuzun çocukluğumuzda filmler izleyip, kitaplar okuyup, hayaller kurup, bu hayalleri de perdeye yansıtma rüyaları vardır. Tim Burton bu hayalleri, usta oyuncular, kendi özgü bir tarz, iyi senaryolar ve harika müziklerle yıllardır istikrarlı bir şekilde gerçeğe çeviriyor. Tim Burton Filmleri arasında yapacağınız her yolculuk Seyir Defteri’nize yazacağınız binlerce ilginç ayrıntıyla dolacaktır.

Çocukluğu ve Sinema Öncesi Hayatı

Burbank California’da 1958’de doğan Tim Burton, spor öğretmeni babası ve kedi temalı bir hediyelik eşya dükkanı sahibi bir annenin oğluydu. Ailesinin desteğiyle ve aldığı basit kamerayla evlerinin arka bahçesinde kısa filmler çekmeye başladı. Stop-motion özel ilgi alanıydı. Resim çizmek, kuklalar yapmak ve film izlemekle geçen okul yılları California Institute of the Arts in Valencia’da son buldu. Sonrası sinema tarihine geçen bir hikaye yarattı. Dr. Seuss ve Roald Dahl çocukluğu boyunca hayranlık duyduğu ve didik didik ettiği iki usta oldu.

İlk Kısaları ve İlk Adımlar

CalArts’ta çektiği kısa filmler Stalk of the Celery Monster, King and Octopus’la çevresindekilerin dikkatini çekmeye başladı. Stalk of the Celery Monster, Disney’in eline geçince, stüdyoda bir staj önerisi gecikmedi.

Birçok filmde konsept sanatçısı olarak görev yapmasına rağmen, son tasarımları fazla karanlık bulunduğu için filmlere giremedi. Disney, Burton’a kendi kahramanlarıyla tanışma ve onlarla küçük şaheserlere imza atma fırsatı yarattı. Vincent, kendi şiirini ve büyük hayranlık duyduğu Vincent Price’ın sesini kullanarak çektiği ve bir anda festivallerin gözdesi haline gelen bir kısası oldu. Vincent’ı bugün izlediğinizde Tim Burton tarzının oluşumunu 6 dakika içinde anlıyorsunuz.

Ardından ilk kez stop-motion ve animasyonun dışına çıkıp, gerçek oyuncularla çektiği yarım saatlik Hansel ve Gretel uyarlaması geldi. Film, bağımsız sinemaseverler arasında hızla yayılsa da Disney yöneticileri Burton’ın yeteneklerini kendileri için harcamadığını iddia etmeye başladılar.

Ve son olarak Frankenweenie geldi. Bu kısa film Tim Burton’ın Disney’deki kariyerinin ilk bölümünün sonu oldu. Disney yönetimi “Şirketin kaynaklarının, çocuklara karanlık gelecek ve anlamayacakları filmler çekiyorsun” suçlamasıyla Burton’ı kapının önüne koydu.

Seyir Defteri

Tim Burton, daha ilk uzun metrajını çekmeden, tarzını oluşturmuş, okulunu bitirmiş, önemli isimlerle çalışmış, çocukken hayran olduğu ustalarla bir araya gelme şansı elde etmişti. Genç ve hazır yönetmene ilk teklif hiç beklemediği bir yerden geldi.

Pee-wee’s Big Adventure

Nasıl?: Paul Reubens Vincent’ı görmüş ve hayran olmuştu. Pee-wee Herman karakterini sinemaya taşımak istediğinde aklına başka isim gelmedi.

Süreç: Tim Burton genç ve heyecanlı bir yönetmen olarak tüm yeteneklerini ortaya koydu. Severek dinlediği Oingo Boingo’dan Danny Elfman’la filmin müzikleri için anlaşmaya vardı.

Başarı: 8 milyon dolar harcanan bir çocuk yapımının 40 milyon dolar hasılat elde etmesi hala kolay kolay rastlanan bir başarı değil.

Beetlejuice

Nasıl?: Alfred Hitchcock Presents ve Shelley Duvall’s Faerie Tale Theatre’da bölümler çektikten sonra stüdyolar rüya projelerinden birini çekmeyi kabul etti.

Süreç: Dönemin yükselen yıldızları Winona Ryder, Alec Baldwin, Geena Davis ve usta oyuncu Michael Keaton’ı filmde rol almaya ikna etti. Keaton’ın ağır makyaj altında olağanüstü bir iş çıkarması ve Tim Burton’ın kendi tasarladığı canavarları filmin artılarındandı…

Başarı: Düşük bütçeyle 80 milyon dolar hasılat ve en iyi makyaj oscar’ı filmin maddi başarılarıydı. Tüm dünyaya Tim Burton tarzını tanıtması ve kabul ettirmesi ise Beetlejuice’u yönetmenin kariyerinde en önemli film haline getirdi.

Batman

Nasıl?: Düşük bütçelerle büyük hasılatlar elde etmesi tüm yapımcıların ağzını sulandırdı. Batman’in sinema uyarlaması gündeme geldiğinde de yine ilk akla gelen isim Tim Burton oldu.

Süreç: Tim Burton’ın Beetlejuice’ta beraber çalıştığı Michael Keaton’da ısrar etmesi hem stüdyoyu, hem de serinin fanatiklerini çok kızdırdı. Jack Nicholson’ı Joker rolüne ikna etmesi herşeyi değiştirdi ve filmi istediği gibi çekme olanağı yakaladı.

Başarı: Film zamanın tüm gişe rekorlarını alt üst ederek tarihin en başarılı yapımlarından biri oldu. Keaton ve Nicholson’ın olağanüstü performanslarının kredisi de Tim Burton’a yazıldı. Artık sadece küçük bütçeli filmlerin büyük yapımcısı olarak değil, büyük oyuncularla da çalışabilen iyi bir yönetmen olarak görülmeye başladı.

Edward Scissorhands

Nasıl?: Caroline Thompson ile birlikte senaryoyu yazan Burton, yakın arkadaşı Johnny Depp’i de ikna etmeyi başarınca stüdyolar hayır diyemedi.

Süreç: Edward Scissorhands, genel olarak Burton’ın çocukluğunun bir yansıması olarak kabul edilir. Film, arka bahçesinde stop-motion’la uğraşan ayrıksı bir çocuğun diğerleri tarafından nasıl görüldüğünü anlatır gibidir.

Başarı: Film her açıdan bir klasik haline geldi. Depp ve Winona Ryder’ın kariyerlerinin en iyi performansları olarak sayılır. Depp ile yıllardır devam eden yönetmen-oyuncu ilişkisi de bu filmle başladı.

Batman Returns

Nasıl?: Batman’le rekorların kırılması üzerine stüdyoların devam filmini de Burton’a vermesi kaçınılmazdı.

Süreç: Burton bu filminde daha karanlık bir atmosfer yarattı. Michael Keaton Batman olarak dönerken, Danny DeVito (Penguin), Michelle Pfeiffer (Catwoman) ve Christopher Walken (Max Shreck) gibi usta oyuncularla çalıştı.

Başarı: Yine gişe rekorları kırmasına rağmen karanlık ve çocuklar için biraz aşırı gelen atmosferi nedeniyle stüdyolar Burton’a bir daha süper kahraman filmi teslim etmedi.

The Nightmare Before Christmas

Nasıl?: Burton’ın yönetmeyip, Henry Selick’e teslim ettiği ancak her anına müdahil olduğu için bir Burton filmi olarak görebileceğimiz bir yapım.

Süreç: Senaryosunu Caroline Thompson’ın yazdığı stop-motion film Burton’ın daha sonra birçok filminde kullandığı animasyon ve tasarım ekibinin bir araya gelmesini sağladı.

Başarı: Türünün en başarılı ve en iyi gişe getiren örneklerinden biri oldu ve birçok benzer animasyonun da önünü açtı.

Ed Wood

Nasıl?: Çocukluğunda bol bol seyrettiği, küçük bütçeli bilim-kurgulara saygı duruşunda bulunmak isteyen Burton, tarihin en kötü yönetmeninin öyküsünü seçti.

Süreç: Ed Wood rolü Johnny Depp için yaratılmıştı. Martin Landau’nun olağanüstü Bela Lugosi canlandırması ise sinema tarihine geçen performanslardan biriydi.

Başarı: Film gişede battı ancak sinema sanatına saygı duruşunda bulunan filmler arasında her zaman özel bir yerde bulunmaya devam etti.

Mars Attacks!

Nasıl?: Olağanüstü bir kadroyla 50’lerin bilimkurgularının bir parodisini yapmak isteyen Tim Burton, tesadüf sonucu 5 ay önce gösterime giren Independence Day’in parodisine imza attı.

Süreç: Jack Nicholson, Glenn Close, Annette Bening, Danny DeVito, Pierce Brosnan, Michael J. Fox, Sarah Jessica Parker, Natalie Portman, Lukas Haas, Martin Short, Rod Steiger, Christina Applegate ve Jack Black gibi bir daha asla bir araya gelemeyecek bir kadro Mars istilasına uğradı.

Başarı: Gişede istenileni pek veremese de her daim izlenebilecek bir bilim-kurgu komedisi Tim Burton’ın filmografisinde yer aldı.

Sleepy Hollow

Nasıl?: Mars Attacks’tan sonra bildiği topraklara dönmek isteyen Burton, Washington Irving’in öyküsünü seçti.

Süreç: Başrolü yine Johnny Depp için yazdı. Michael Gough, Jeffrey Jones, Christopher Walken gibi favori oyuncularına yine rol verdi. Christina Ricci, Miranda Richardson, Michael Gambon, Richard Griffiths ve Ian McDiarmid’e roller verdi.

Başarı: Gişede yine başarı yakaladı. En iyi sanat yönetimi dalında Oscar kazandı.

Planet of the Apes

Nasıl?: Yeniden gişe başarılarını yakalamaya başlayan Burton’a bu sefer Planet of the Apes teslim edildi.

Süreç: Film, orijinalinden bir türlü ayrı değerlendirilemedi ve hep karşılaştırıldı. İlk serinin gölgesinden kurtulamayan Burton istediklerini perdeye yansıtamadı.

Başarı: Film, gişede önemli başarı yakalasa da Burton’ın unutmak istediği bir yapım haline geldi.

Big Fish

Nasıl?: 2003 yılında Daniel Wallace’ın Big Fish: A Novel of Mythic Proportions’ı eline geçen Burton, hemen filmi hazırlamaya başladı.

Süreç: Ewan McGregor ve Albert Finney’i başrollere koyan Burton, Jessica Lange, Helena Bonham Carter, Billy Crudup, Danny DeVito, Alison Lohman ve Marion Cotillard’dan oluşan yine mükemmel bir oyuncu kadrosunu bir araya getirdi.

Başarı: Tim Burton’ın en iyi filmlerinden biri olan Big Fish Altın Küre ve Oscar adaylıkları kazandı.

Charlie and the Chocolate Factory

Nasıl?: Burton’ın çocukluk hayallerinden biri de Roald Dahl klasiğinin yeniden çevrimişti. 1971’deki orijinaline sadık kalarak görsel efektleri daha iyi kullanarak bir yeniden çevrim hazırladı.

Süreç: Johnny Depp ve Freddie Highmore’a başrolleri verirken Deep Roy’a Oompa-Loompa’ları canlandırma görevi verdi.

Başarı: Film yine gişe başarısı yakaladı. En iyi kostüm tasarımında oscar adaylığı aldı.

Corpse Bride

Nasıl?: Corpse Bride Tim Burton’ın ilk stop-motion uzun metrajı oldu.

Süreç: Johnny Depp ve Helena Bonham Carter’a bu sefer seslendirme görevi veren Burton, bilindik tarzını filmde sonuna kadar kullandı.

Başarı: Burton artık sadık bir hayran kitlesi elde ettiğinden bu film de gişede başarılı oldu yönetmenin klasikleri arasında yer aldı.

Sweeney Todd:The Demon Barber of Fleet Street

Nasıl?: Tim Burton’ın sıradaki hayali bir Broadway müzikali yaratmaktı.

Süreç: Film için artık ayrılmaz bir üçlü haline geldikleri yakın dostu Johnny Depp ve sevgilisi Helena Bonham Carter’ı bir araya getirdi. Kendi tarzını müzikalle birleştirince ortaya başarılı bir sonuç çıktı.

Başarı: Altın Küre, Oscar adaylıkları, Helena Bonham Carter’a oyuncu birlikleri ödülleri, Depp’e de en iyi erkek oyuncu oscar adaylığı ve altın küre ödülü getiren film her açıdan büyük başarı kazandı.

Alice in Wonderland

Nasıl?: CGI teknikleri ilerledikçe, Burton’ın elindeki olanaklar da arttı. Hep hayalini kurduğu Alice’i perdeye taşımak için gerekli bütçeyi ve tasarım kadrosunu bulur bulmaz harekete geçti.

Süreç: Lewis Carroll klasiği için Alice rolünü Mia Wasikowska’ya verdi. Johnny Depp, Matt Lucas, Helena Bonham Carter, Stephen Fry, Anne Hathaway, Alan Rickman, Michael Sheen, Crispin Glover’dan oluşan yine olağanüstü bir oyuncu ve seslendirme kadrosunu Wasikowska’nın etrafına yerleştirdi.

Başarı: Sonuç hem gişe, hem de eleştirmenler açısından doyurucu oldu. Film en iyi sanat yönetimi ve kostüm tasarımı dallarında oscar kazandı.

2010’lu yıllar

2010’lu yıllarla beraber Tim Burton’ın formunun düştüğünü ve kendisini çok tekrar ettiğini söylememiz gerekiyor. Dark Shadows, Frankenweenie’nin uzun metraj versiyonu, Miss Peregrine’s Home for Peculiar Children ne sinemaya, ne de kendi kariyerine bir yenilik getirdi. Big Eyes, konusuyla ve oyuncularıyla büyük heyecan yaratsa da istenilen başarıya ulaşamadı. Burton, şu sıralarda Colin Farrell, Danny DeVito, Eva Green ve Michael Keaton ile Dumbo’yu çekmekle meşgul.

kategori:
seçki

ilgili