Sinemada Yılın Takımı!

Engin Eryiğit, 2015'te izlediği ve beğendiği filmler arasında takımını kurdu......

Hayat futbola fena halde benziyor. Ülkede Beşiktaş hariç her şey kötü gidiyor. Sonra Kartal’dan da tökezleme sinyalleri: Siyah-beyazlılar bu kolpa ligde gereksiz puanlar kaybediyor; dandik bir gruptan çıkamayıp UEFA’dan eleniyor. Derken… Derbide içine Barca kaçmış bir takım! “Kış ligi”ni lider bitirelim, devre arasında birkaç nokta transfer… Hoppala ve de cuppala!

Aslında 10’lu liste yapma hedefiyle yola çıktım. 2015’te izlediğim, kendi deneyimlerim ve seyrettiğim anlardaki ruh halimle birleşip hafızamda en nadide yerleri edinmiş 2015 yapımı 10 filmi sayacaktım. Fakat listenin uzayıp gideceğini, kıyamayacağım filmler olduğunu fark edince, “Niçin filmlerden oluşan bir kadro kurmayayım?” dedim. Buna rağmen liste dışı bırakmak zorunda kaldığım filmler oldu. Kimi deplasman golüyle, kimi ikili averajla elendi. “Ölüm grubu”na düşüp evinin yolunu tutanlar oldu. “Denenecek topçu değilim” veya “İlk 11 garantisi isterim” diyerek kendi ipini çeken arkadaşlara da nazikçe “Kendine takım bul” demem gerekti. Bir noktada en iyilerle bile vedalaşmak gerekiyor!

Ortaya çıkan kadro, sanırım Premier Lig dahil tüm üst düzey liglerde göze hoş gelen futboluyla kafaya oynar. Her maçı üst olur! Öte yandan, “bunlar yılın en iyi filmleridir” gibi bir iddiam yok. “Listede nasıl yer almaz?” diyeceğiniz pek çok film olacaktır. Bu sene bana en çok tebessüm ettiren, en muhabbetle andığım filmleri kısaca anlatmaya çalıştım. Lafı uzatmayayım. İşte sol beki, yedek kalecisi, teknik direktörü, izin gününde âlemlere aktığı veya gol atmak yerine başkanın önünde bacak bacak üstüne attığı için tribüne gönderilenleriyle 2015 filmlerinden oluşan naçizane lakin efsanevi kadrom:

1- 11 Minut (11 Minutes): Jerzy Skolimowski ustanın filmi, Yabancı Dilde En İyi Film Oscar’ında son şampiyon Polonya’nın bu yılki temsilcisiydi. Tahmin listelerinde adı geçmiyordu ve son 9’a da kalamadı. Ama benim gözümde “gönüllerin şampiyonu” oldu. Zaten film çok da “yabancı” değil. Yüzde 20-30 oranında İngilizce. Varşova’da bir öğleden sonra… Saat 5 civarında -sanırım tam olarak 16:56-17:07 arasındaki zaman dilimi- birbiriyle kesişen birkaç hikaye… Coffee and Cigarettes, Crash, Vantage Point, Babel… “Sene 2015 olmuş, hâlâ iç içe örülü hikaye filmi mi yapılıyor?” diyorsanız, Skolimowski’nin bu alt türe nasıl yeni bir soluk getirdiğini görmeniz lazım.

2- Baskın: Karabasan: Yılın hoş sürprizi olan bu “Türk cehennemi” başyapıtı hakkındaki görüşlerimi daha evvel uzun uzun anlatmıştım. Yeni yılın ilk günü Türkiye sinemalarında vizyona girecek. Muhtemelen çok fazla salonda olmayacak ama biraz zahmete katlanıp, eşi-dostu toplayıp gidin. Benzersiz bir deneyim yaşayacaksınız! Eli Roth’un genç yönetmen Can Evrenol’u “Lucio Fulci’nin kafası iyi hali” nitelemesiyle övgüye boğma sebebini anlayacaksınız.

3- A Perfect Day: Her hafta başı sıkılmadan yaptığımız “Güneşli Pazartesiler” paylaşımlarından telif alsa şimdiye kadar çoktan milyonerdi! Fernando León de Aranoa, uzun zamandır ortalıkta gözükmüyordu ve dönüşü gayet sağlam oldu. Madridli yönetmen, klas ironik sosyal realizm yaptığı, savaşın anlamsızlığını mizahi bir dille anlattığı filmiyle bu kadronun “sol beki” olmayı hak ediyor. Film, “Balkanlar’da bir yer”de görev yapan uluslararası bir insani yardım ekibinin bir su kuyusundan bir cesedi çıkarma çabasını anlatıyor. Zaten İspanyolca ismi “El Pozo” yani “Kuyu”. Özellikle Tim Robbins’in canlandırdığı “B” karakteri epik. Görüntü yönetmeni Alex Catalan’ın yakaladığı mükemmel manzara bizlere eşlik ediyor. (Film aslında Balkanlar’da değil tamamen Endülüs dağlarında çekildi). Bu esnada Velvet Underground, Ramones, Buzzcocks gibi müthiş punk grupları da kulaklarımızın pasını siliyor. Filme adını veren Lou Reed klasiğini film boyunca hiç duymamamız ise merak uyandırıyor. Merak etmeyin, yönetmenle güneşli bir Pazartesi gününde buluşursam bunun nedenini bizzat soracağım!

4- La Delgada Línea Amarilla (The Thin Yellow Line): Trafikteki yol çizgilerinin bir gün beni bu kadar hüzünlendireceğini düşünmemiştim. Ücra bir Meksika kasabasında 200 kilometrelik bir yolun sarı çizgilerini çizmekle görevli (ve bunu yağmur mevsimi gelmeden yapmak için acelesi olan) beş adamın hikayesi. Bu filmi çok sevdim çok! Öyle böyle değil. Yavaş yavaş yanan, insanın içini sızlatan, harikulade bir finale sahip, alışılmadık türde bir “yol filmi.” Guillermo del Toro’nun yapımcı koltuğunda destek vermesi boşuna değil.

5- American Ultra: Canınız arada bir “stoner comedy” çekmez mi? Ben tam da böyle bir dönemde izledim ve çok eğlendim. Geçen yaz filmin yapımcıları ve dağıtımcıları “açılın bi şey deniicez” dediler; bu kumar hemen hemen hiçbir ülkede tutmadı. Yılın “dev batan” filmlerinden biri oldu. Fakat bana göre gayet keyif verici, kafa yapıcıydı. Hatta film sona erdiğinde eğlence daha yeni başlıyordu.

6- Being Charlie: Rob Reiner’in “ben bitti demeden bitmez” diyerek geri dönmesini dört gözle bekliyorduk. Ve bunu nihayet yaptı. Klasikler arasına girecek bir başyapıt değil elbette. Ancak yalan yok, güzel film. Nick Robinson film boyunca yıldızlaşıyor. Bu genci dikkatle izlemeye devam ediyoruz. Robinson’ın canlandırdığı 18 yaşındaki Charlie, bağımlılık yaratabilecek şirinlikte bir bağımlı. Alkol, uyuşturucu, her şey var. Baba siyasetçi olunca, seçim öncesi “şöhreti” zarar görmesin diye çocuğu bir rehabilitasyon merkezine “postalıyorlar”. Film Charlie’nin kurduğu dostluklar, orada tanıştığı bir kızla aralarında filizlenen aşk üzerine… Being Charlie’nin senaryosunu yönetmenin oğlu Nick, kendi hayatından esinlenerek yazdı. Rehabilitasyon merkezinde tanıştığı Matt Elisofon’la beraber. Nick şu an 22 yaşında. Filmdeki olayları yaşadığında Charlie’nin yaşındaydı.

7- Évolution: Lucile Hadzihalilovic’in değişik bir kafayla çektiği bir film. Yılın son çeyreğinin dünya festivallerindeki yıldızlarındandı. Çok anlatılabilecek tarzda değil. Seyretmek lazım. İzleyiciyi ilginç bir dünyaya davet ediyor, 80 dakika boyunca da bırakmıyor. İzlediğim basın-endüstri gösteriminde film bittiğinde etrafımdaki eleştirmenlerin tuttukları nefeslerini bırakmalarından kaynaklanan bir “toplu oh çekme” duyduğumu hatırlıyorum. Bunun biletli bir festival gösterimindeki karşılığı “ayakta alkış”tır.

8- Mustang: Başıma bir iş gelmeyecekse ben Mustang’i yabancı olmadığım halde sevenlerdenim! “Yabancıların anlayabildiği, bizlerin çok hatalı bulduğumuz bir film olduğu” yönündeki eleştirilere de katılmıyorum. Ama sevmeyenlere de saygım sonsuz. Sinema böyle karşıt görüşlerle güzel… Bir müsait zamanda Mustang hakkında duygularımı uzun uzun anlatma planım var. Ama filmden en çok hoşuma giden notumu belirtmek isterim: Maça gitme sahnesinde, “süper lig çeyrek finalleri” demiş Deniz Gamze Ergüven. Sette birisi düzeltmiştir mutlaka, “çeyrek final ne?” diye. Ama hikayesine dokundurtmamış. En azından ben böyle hayal ettim. Bu da bir “ilk film” için yönetmenin hayli özgür kalabildiğini gösteriyor. Özgür bir Mustang atı gibi…

9- Forsaken: Western taklidi değil. Sapasağlam, western gibi western! Genelde TV dizileri çeken Jon Cassar’ın filmi, baba-oğul Sutherland’leri ilk kez baba-oğul rolünde beyazperdede buluşturuyor. Çok da iyi ediyor. Geçmişte Pazar sabahı Western alışkanlığı olanlar hiç yabancılık çekmeden izleyecektir. John Henry, 1800’lerde Amerikan İç Savaşı sonrası kramponlarını -veya silahını- asıp Wyoming’deki baba evine döner. Tövbe etmiştir ama kasabanın çakma kabadayıları onu çileden çıkaracaktır.

10- El Clan (The Clan): Arjantin’in Oscar adayı, kaliteli bir genel izleyici filmi. Hatta Oscar için son 9’a kalmasını beklediğim filmlerdendi. Esasen konu ve filmde yaşananlar sevimsiz olsa da, gerilim üst seviyede ve özellikle final sürprizli… 1980’lerde Arjantin Antikomünist İttifakı tarzı bir oluşum adına insanları kaçırıp öldüren “Puccio Ailesi”nin (filme de adını veren haliyle Puccio Klanı”) gerçek hikayesi. Guillermo Francella’nın müthiş bir oyunculuğuyla hayat bulan “baba Arquímedes Puccio” liderliğindeki bu tuhaf ve tehlikeli aile, “Biz gidersek beyaz Toroslar gelir” tehditleriyle gözlerine kestirdikleri kişileri kaçırıp fidye istiyorlar, bazen fidyeyi alsalar da rehineyi öldürüyorlar. Dersler çıkarmalık bir demokrasi virali niteliğinde…

11- Comoara (Treasure): 11’imizin santrfor mevkiinde Corneliu Porumboiu başkan var. “Böyle mülayim bir adamdan çılgın golcü olur mu?” diye sorabilirsiniz. Risk alacağım. Çünkü çok büyük iddiası olmayan, “sıradan hayatlardan bir kesit” filmlerinin hastasıyım. Porumboiu halı sahada kendini hiç kasmayan, defansa gelmeyen, çok ağır hareketlerle çalımları basıp golünü atarken topu bir türlü ayağından alamadığınız sinir bozucu tipler gibi! Kendisini seviyoruz.

Teknik Direktör- Mad Max: Fury Road: Listenin “dev bütçeli prodüksiyon” eksiğini, teknik direktörlük koltuğuna George Miller’ı getirerek gideriyoruz. Yönetim olarak “hocamızın arkasındayız”! Genelde bu söylendikten 2 hafta sonra hocayla yollar ayrılır ama bakalım, hayırlısı… O değil de, ciddi bir şey söyleyeceğim: Bu filmdeki “alev çıkaran gitar” sahnesi, bu yıl izlediğim tüm filmler içindeki favori sahnemdir. Bu arada söz konusu sahnelerin çekimlerinin “bilgisayar üretimli imgeleme” olmadığını, hoparlörler ve amplifikatörle donatılmış o kamyonun gerçek bir Rock’n Roll Teknesi olduğunu, iOTA isimli aktör/müzisyenin bir hayli toz yutmak pahasına gerçekten hard-rock yaptığını henüz duymamış dostlarımıza bir not olarak belirtelim.

Yedekler… (Taze kan olarak oyuna dahil olup gidişatı değiştirebilirler)

12- Southpaw: Başarılı “eldiven”, yedek kalecimiz olarak 12 numaralı formayı sırtına geçiriyor.

13- Desde Allá (From Afar): Caracas’taki “mahalle baskısı” dramatik sonuçlar doğururken, Alfredo Castro adeta oyunculuk dersi veriyor. Film, aldığı ödülleri ve daha fazlasını hak ediyor.

14- Eva No Duerme (Eva Doesn’t Sleep): “First Lady” Eva Perón’un ölü bedeni yıllar sonra ülkeye döner ve işler karışır. Gael García Bernal ve Denis Lavant bir aradayken nasıl sevmeyelim?

15- The Walk: Robert Zemeckis’e saygı gösterilmeli, Paris, New York ve İkiz Kuleler güzellemesi niteliğindeki bu heyecan verici film böyle sessiz sedasız gelip geçmemeliydi.

16- Trainwreck: “Orlando Blooms”! Listedeki filmler arasında çok alakasız kaldığının farkındayım ama beni eğlendirdiğini, filmin kadroya girmesine yetecek bir sevimliliğinin olduğunu inkar etmeyeceğim. “Leş” (pozitif anlamda) filmler de lazım arada bir bünyelere…

17- The Devil’s Candy: Türün hayranlarının mutlaka bulup izlemesi gereken bir şeytani ruh filmi. Arka fon full Metallica, Sunn O))), Slayer…

18- Love: Gaspar Noé’nin de katıldığı ve film öncesi keyifli bir konuşma yaptığı bir gösterimde Love’ı 3D olarak izlemek, büyüleyici bir deneyimdi. Arjantinli yönetmen, zihninden geçenleri muazzam bir biçimde filme dönüştürmeyi başarmış.

Ve ilk 18’e giremeyenler… (Bu maçta arkadaşlarını tribünden destekliyorlar fakat lig uzun bir maraton ve kadrodaki 22 oyuncuya da ihtiyaç var)

Southbound: 4 farklı yönetmenin çektiği 5 segmentle bir diğer başarılı “iç içe geçmiş hikayeler filmi” örneği… Bu kez korku türünde… Fabianne Therese’nin performansı övgüyü hak ediyor.

Umimachi Diary (Our Little Sister): Müstesna bir sinematografi… Yeniden aile olmaya, ayaklarının üstünde durmaya çalışan, önce 3, sonra 4 kız kardeş… Dokunaklı bir dram. Kadroda bir Japon futbolcu bulundurmak, Asyalı futbolseverlerin ilgisini çekip bu pazardan pay almak için etkili bir yöntem. Gerçi İngiliz ekipleri bunu daha çok Koreli topçularla yapıyor. Acaba bizim yönetim Kore-eda ustayı Koreli sanmış olabilir mi!

Ya Tayr El Tayer (The Idol): Sinema yoluyla dertlerini dile getiren ödüllü yönetmen Hany Abu-Assad’ın bu defa “iyimserliğe geçişini” görmek bile bu filmi kadroya almama yetti. Şarkı yarışmasında birinci olup Filistin’i (güzel bir sebeple: kutlama yapmak için) sokağa döken Muhammed Assaf’ın “Slumdog Millionaire öyküsü” Gazze sokaklarından Arap Yarımadası’na yayılıyor.

The Witch: Sundance’in “en ürkütücü filmi” izleyiciye tuhaf bir deneyim vadederken, en derinlerdeki (belki varlığını bile unuttuğumuz korkularımızı) deşeliyor. Ya ne yapaydı? Gidip penaltı noktasını mı deşeleyeydi? Bizim kadromuzda meslektaşının ekmeğiyle oynayan, içten pazarlıklı kramponlara yer yok!

kategori:
seçki

ilgili